Hakem değerlendirmelerinin, makalenin bilimsel niteliğine ilişkin açıklayıcı ve gerekçeli bir değerlendirme içermesi beklenir.
Bilimsel hakemlik sürecinin amacı, yalnızca karar bildirmek değil, aynı zamanda çalışmanın akademik niteliğini geliştirecek geri bildirim sağlamaktır.
Hakemlerden, değerlendirmeyi kabul ettikleri tarihten itibaren iki hafta içinde raporlarını tamamlamaları beklenmektedir.
Hakemin bu süre içinde değerlendirmeyi tamamlayamayacağını öngörmesi halinde, editörlük ile iletişime geçmesi rica edilir.
Journal of Academic Value Studies (JAVStudies), çift taraflı kör hakemlik (double-blind peer review) sistemi uygulamaktadır.
Bu sistem kapsamında:
• Yazarların kimlik bilgileri hakemlere açıklanmaz.
• Hakemlerin kimlik bilgileri yazarlara açıklanmaz.
Hakemlere gönderilen makaleler anonim hale getirilmiş olup değerlendirmelerin yalnızca çalışmanın bilimsel niteliği, yöntemi, akademik katkısı ve yazım kalitesi temelinde yapılması beklenmektedir.
Hakemlerin değerlendirmelerini tamamen bilimsel ölçütlere dayandırmaları beklenir.
Bu çerçevede değerlendirmeler aşağıdaki unsurlar dikkate alınarak yapılmalıdır:
• Araştırma amacının ve sorusunun açıklığı
• Literatür kullanımı ve güncelliği
• Yöntemin uygunluğu ve bilimsel tutarlılığı
• Analiz ve bulguların tutarlılığı
• Çalışmanın ilgili alana katkısı
Hakem raporlarının akademik, saygılı ve yapıcı bir üslup ile yazılması önemlidir. Kişisel nitelikte ifadeler veya yazarları hedef alan yorumlar bilimsel hakemlik etiği ile bağdaşmaz.
Çift taraflı kör hakemlik sistemine rağmen bazı durumlarda hakem, makaleden yazarın kimliğini tahmin edebilir veya araştırmayı tanıyabilir.
Aşağıdaki durumlar çıkar çatışması oluşturabilir:
• Hakemin yazar ile yakın akademik işbirliği içinde olması
• Aynı kurumda çalışıyor olması
• Ortak proje, danışmanlık veya finansal ilişki bulunması
• Tarafsız değerlendirmeyi etkileyebilecek kişisel veya mesleki ilişkiler
Bu tür durumlarda hakemin editörlüğü bilgilendirerek değerlendirme sürecinden çekilmesi beklenir.
Hakem değerlendirmesine gönderilen makaleler gizli belgeler olarak kabul edilir.
Hakemler:
• Makaleyi üçüncü kişilerle paylaşmamalı
• Makalenin içeriğini değerlendirme süreci dışında tartışmamalı
• Yayınlanmamış veri veya bulguları kendi çalışmalarında kullanmamalıdır.
Hakemlik sürecinde edinilen tüm bilgiler gizli tutulmalıdır.
İntihal tespiti öncelikle editörlük tarafından yapılmakla birlikte hakemlerin aşağıdaki durumları fark etmeleri halinde editörlüğü bilgilendirmeleri beklenir:
• İntihal veya aşırı benzerlik
• Yinelenen yayın
• Veri uydurma veya veri manipülasyonu
• Etik olmayan araştırma uygulamaları
• Uygunsuz veya manipülatif atıf davranışları
Hakemlerin sorumluluklarına ilişkin yayın etiği kuralları için lütfen buraya tıklayınız.
Hakem raporlarının hakemin kendi akademik değerlendirmesiyle hazırlanması esastır.
Yapay zekâ araçları dil düzeltme veya metnin daha açık ifade edilmesi amacıyla yardımcı araç olarak kullanılabilir. Ancak hakem raporlarının tamamen yapay zekâ tarafından üretilmesi uygun değildir.
Hakemler sundukları değerlendirmelerin içeriğinden, doğruluğundan ve akademik niteliğinden tamamen sorumludur.
Hakemlerden değerlendirme sonunda aşağıdaki kararlardan birini belirtmeleri beklenir:
• Kabul (Yayınlanabilir)
• Küçük revizyon (Düzenlenmiş halini görmeme gerek yok)
• Küçük/Büyük revizyon (Düzenlenmiş halini görmek istiyorum)
• Ret (Yayınlanamaz)
İki hakemin kabul kararı vermesi halinde makale yayın sürecine alınır.
Hakem, makalenin düzenlenmiş halini görmek istiyorum yönünde karar verebilir. Bu durumda, düzenlemeler tamamlandıktan sonra hakem makaleyi belirlenen süre içinde yeniden inceler ve kabul ya da ret yönündeki kararını sisteme girer. Belirtilen süre içinde hakem tarafından ikinci değerlendirme yapılmazsa, ilgili editör ilk hakem raporu ve yapılan düzenlemeleri değerlendirerek baş editöre bir değerlendirme raporu iletir. Baş editör, bu raporu ve diğer hakem(ler)in kararlarını dikkate alarak makale hakkında nihai kararı verir.
Bir hakemin kabul, diğerinin ret yönünde görüş bildirmesi halinde makale üçüncü bir hakeme gönderilir ve nihai karar üçüncü değerlendirmeye göre verilir.
İki hakem tarafından ret kararı verilen makaleler yayınlanmaz.
Editör, gerekçesini güçlü gördüğü bir hakeme ait ret raporunu yeterli görmesi halinde ikinci hakem değerlendirmesine gerek duymadan makaleyi reddedebilir.
Hakemin hiçbir yorum, eleştiri, düzeltme veya öneri yazmadan değerlendirme formundaki tüm soruları “yeterli” olarak işaretleyip doğrudan “yayınlanabilir” kararı verdiği değerlendirmeler editöryal süreçte dikkate alınmayacaktır. Bu durumda ilgili editör, hakemden yeniden değerlendirme talep edebilir veya makaleyi başka bir hakeme gönderebilir.
Hakemlik, akademik yayıncılığın temel unsurlarından biridir ve bilimsel bilginin güvenilirliğinin korunmasına önemli katkı sağlar.
Hakemlik süreci araştırmacılara:
• alanlarındaki güncel çalışmaları erken aşamada inceleme
• akademik değerlendirme deneyimi kazanma
• bilimsel yayın kalitesine katkı sağlama
imkânı sunmaktadır.
JAVStudies, hakemlerin bilimsel katkılarını takdir etmek amacıyla dergi için dört hakemlik yapan araştırmacılara bir ücretsiz yayın hakkı tanımaktadır.
Editör kurulu, değerli zamanlarını ayırarak makaleleri değerlendiren tüm hakemlere bilimsel literatüre sağladıkları katkılar için içten teşekkür eder.